RECENZJA MINIATUR „THE DOUBTS AND REFLECTIONS OF EVE”ORAZ „FEEL FREE NOT TO ESCAPE FROMM” / ADELA UCHMAŃSKA

02/07/19 / Krytyka, RECENZJE CST

Adela Uchmańska

Piękno i smutek wolności

W czwartek 6 czerwca w Centrum Sztuki Tańca w Warszawie można było zobaczyć dwie miniatury choreograficzne: spektakl The doubts and reflections of Eve Marty Kosieradzkiej oraz Feel free not to escape Fromm Agnieszki Sterczyńskiej. Oba spektakle poruszały ważne tematy współczesności – równolegle istniejące piękno i brutalność świata, oraz wolność.

O czym myśli Ewa?

Na samym początku publiczność widzi jedynie ciemność, z której powoli wyłania się tancerka. Martę Kosieradzką odbierać można jako postać biblijnej Ewy – od pierwszej minuty spektaklu towarzyszy jej bowiem jabłko znane z mitycznej opowieści. Performerka jest skromnie ubrana w zieloną, zwiewną sukienkę, a włosy ma wygładzone i spięte w kucyk, co z kolei może nawiązywać do wizji społeczeństwa na temat kobiecego piękna.

Performerka eksperymentuje – daje kierować sobą rekwizytowi, który trzymany w dłoniach ciągnie ją raz za razem w inną stronę. Bada ciężar jabłka w dłoni oraz wykonuje zamaszyste, koliste ruchy ręką, jakby szykowała się do rzutu. W pamięć zapada scena, w której tancerka odchyla się do tyłu z rozłożonymi w poddańczym geście rękoma, umieszczając jabłko na środku klatki piersiowej. W innym fragmencie spektaklu Kosieradzka stawia jabłko na ziemi i nie odrywając od niego podejrzliwego wzroku, skrada się w jego stronę niczym dzikie zwierzę. W innej ze scen tancerka przystawia sobie owoc do oka i przemieszcza się po przestrzeni, z zaciekawieniem patrząc przez jabłko jak przez lupę. Ten fragment może stać się inspiracją do refleksji nad tym, jak sami spostrzegamy otaczający nas świat i w jaki sposób go wartościujemy. Ostatecznie jabłko, związane z etyczną oceną, zostaje odrzucone przez Kosieradzką zamaszystym ruchem.

Brutalne piękno

Kontrast pomiędzy pięknem a brutalnością świata nie tylko wybrzmiewa w muzyce, ale przede wszystkim przepływa przez ciało performerki. Podczas spektaklu publiczność obserwuje naprzemiennie szybkie, chaotyczne ruchy oraz spokojniejsze, pełne melancholii i przepływu frazy. Taniec ukazujący brutalność świata jest wręcz demoniczny – dłonie artystki często przypominają szpony, nie brakuje też sekwencji przywodzących na myśl pełzającego węża. Niepokój i wrażenie walki budzą szarpane ruchy, wykrzywiające się ciało, potrząsanie głową, dynamiczna praca rąk i centrum ciała. Z kolei gdy w ciało tancerki wlewa się harmonia, jej ruchy nabierają płynności. Z czasem taniec staje się bardziej przestrzenny, pojawiają się obroty ciała. Proste ręce oraz obciągnięte stopy przypominają z kolei kanony piękna zakorzenione w kulturze i sztuce Zachodu.

Aranżacja sceny z pomocą zmieniających się odcieni światła, a także jego charakteru, dopełnia atmosferę tworzoną przez ruch. Czerwień, ukazująca się w półmroku, oraz kontrastujące z nią białe światło płynnie zmieniają się w trakcie występu. W pewnym momencie jedynym źródłem oświetlenia staje się lampa ustawiona z boku sceny, co nie tylko zmienia wygląd spektaklowej Ewy, ale również tworzy na przeciwległej ścianie jej cień. Ponownie mamy więc do czynienia z kontrastem, wydobywającym dwa oblicza tytułowej postaci. Taniec z dynamiczną pracą rąk odbywa się tym razem nie w towarzystwie muzyki, a pojedynczych dźwięków i odgłosów. Publiczność słyszy dźwięki burzy, łamiących się drzew i zbliżającego się helikoptera. Występ kończy się sceną, w której artystka, odwracając się do publiczności, powolnym krokiem podchodzi do skąpanego w czerwieni ekranu i spogląda w górę. Pozostaje więc pytanie, czy jest to forma rezygnacji z próby wychwalania okaleczonego przez nas, ludzi, świata?

Czy wolność jest tym, czego pragniemy?

Wolność, a może raczej jej brak, publiczność czuje już od pierwszych minut spektaklu Feel free not to escape Fromm Agnieszki Sterczyńskiej. Przywołany przez choreografkę za pomocą gry słów Erich Fromm w swojej słynnej książce porusza między innymi aspekt identyfikacji z grupą i dążenia do poczucia bezpieczeństwa. Performerzy wchodzą na scenę drobnymi krokami, poruszając się ściśnięci obok siebie, jak jedna niezindywidualizowana masa. Pomimo tego że wykonują różne ruchy górną częścią ciała, tancerze tworzą jedną grupę, a ich taniec i mimika przywodzi na myśl marionetki, które sterowane są przez osobę trzecią. Performerzy na moment rozdzielają się i rozpraszają po przestrzeni, aby z czasem ponownie uformować gromadę. Motyw ucieczki od/do wolności i próby niezależności oraz rezygnacji z niej powtarzają się jeszcze kilkakrotnie w trakcie trwania spektaklu. W kolejnych epizodach widzimy także różne formy zniewolenia, na przykład gdy jedna z artystek pada na kolana, ściskając nogi stojącego przed sobą partnera. W jej pozie można dostrzec lęk i całkowite uzależnienie od drugiej osoby. Kontrolę partnera nad tancerką widać zaś wyraźnie w momencie, gdy zmusza ją do wstania, ciągnąc za kucyk.

Największą walkę o wolność toczą jednak dwie performerki, które rozpoczynają wspólny taniec od tanga w przyćmionym, czerwonym świetle. Wraz z kolejnymi krokami ich ruchy stają się coraz bardziej stanowcze, a między tancerkami wytwarza się napięcie, wypełniające całą przestrzeń sali. Zaczyna się walka, w wyniku której jedna z tancerek zostaje całkowicie zdominowana przez drugą. W dalszej części sceny widzimy wielokrotnie powtórzone zamaszyste kopnięcia oraz szarpnięcia. Pomimo ciągłego podnoszenia się i podejmowanych prób ucieczki, ostatecznie ofiara zniewolenia, jakby uzależniona, wraca po więcej. Pułapka, w której znalazły się obie strony, jest z pewnością sytuacją, którą przeżył niejeden z nas.

Kontrolowana wolność

Jakości ruchu, wykorzystane przez performerów, znakomicie oddają kontrolę i zniewolenie, wolność i swobodę. Oprócz wspomnianego tańca w grupie i w rozproszeniu, widzimy również układy w oparciu o partnerowania, sekwencje solowe oraz grupowo wykonywane układy choreograficzne przeplatane solowymi improwizacjami. Taniec artystów, szczególnie zwarte, momentami szarpane ruchy budzą pewnego rodzaju niepokój oraz napięcie. Dodając do tego nieobecny, pozbawiony emocji wyraz ich twarzy, odnieść można wrażenie, że podlegają stałej kontroli. Pomimo uczestnictwa w formowaniu się grup/duetów, każdy z tancerzy  prezentuje osobną, specyficzną jakość ruchu – tak jak w życiu, to środowisko tworzy charakter jednostki, który zmienia się wraz z otoczeniem, ale także odwrotnie. W solowych frazach dostrzec można dezintegrację podmiotu. Spuszczona głowa, chaotyczne, pełne dramatyzmu ruchy traktować można jako wyraz osamotnienia, a masywne ruchy barkami – jako symboliczny ciężar związany z niezależnością. Po obejrzeniu spektaklu nasuwa się więc pytanie, czy istnieje zdrowa równowaga między wolnością a zależnością od drugiej osoby?

—————————

The doubts and reflections of Eve
Taniec i choreografia: Marta Kosieradzka
Muzyka: Adriano Fontana

 

Feel free not to escape Fromm

Choreografia: Agnieszka Sterczyńska
Taniec: Karolina Adaszek, Kacper Klimczak, Justyna Olczak, Julianna Walczak, Irena Wiktor, Zuzanna Wojciechowska, Martyna Wójcik, Ulyana Zaruba
Tancerze są studentami I roku specjalności choreografia i techniki tańca w Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi
Muzyka: AGF
Privatebirds, Juan Cristobal Tapia de Veer , Utopia Descent , Utopia Theme Song Extended, Cesária Évora Historia de Un Amor, idrioema syntaxea
Partner: Akademia Muzyczna im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi

Organizatorzy projektu CST: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Partner projektu CST: Mazowiecki Instytut Kultury

 

The doubt and reflection of Eve

Zdjęcia: Marta Ankiersztejn

Adela Uchmańska interesuje się terapeutycznymi i improwizacyjnymi aspektami tańca. Pasjonuje się również pozatanecznymi formami ruchu i aktywności fizycznej, jak joga oraz jazda na rowerze. Na co dzień trzyma Kręgi Kobiet na warszawskim Ursynowie, a gdy tylko ma możliwość – podróżuje.

————————–

Kuratorką programu krytyki tańca CST w roku 2019 i redaktorką tekstów jest Julia Hoczyk – teatrolożka, krytyczka i teoretyczka tańca, redaktorka. Od  2011 roku jest redaktorką portalu taniecPOLSKA.pl, prowadzonego przez Instytut Muzyki i Tańca, poświęconego informacji, promocji, dokumentacji tańca artystycznego w Polsce, a także wspierającego dyskurs krytyczny na temat tej dziedziny sztuki.

—–

Organizatorzy projektu CST: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu: Mazowiecki Instytut Kultury

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Grab Art Foundation / h.art company, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rezonanse Kultury, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Fundacja UM FOUNDATION, Fundacja Wspierania Kultury Strefa ArtsInn, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa, ZASP-Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji, Sekcja Tańca i Baletu, oraz niezależni artyści: Liwia Bargieł, Tomasz Bazan, Anna Godowska i Sławek Krawczyński, Wojciech Grudziński, Mikołaj Mikołajczyk, Ilona Trybuła.

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, RDC, e-teatr, miesięcznik TEATR, Teatr dla Wszystkich, TANIEC, Warsawholic, Notes na 6 tygodni, Going.

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba: Mazowiecki Instytut Kultury

ul. Elektoralna 12

00-139 Warszawa

Dokładny program i szczegółowe informacje na stronach:

www.centrumsztukitanca.eu

https://www.mik.waw.pl/

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.