RECENZJA SPEKTAKLU „PIEROGI Z WIŚNIAMI” / KATARZYNA SKIBA

06/09/19 / Krytyka, RECENZJE CST

Katarzyna Skiba

Zmienny smak egzystencji

 

W spektaklu Pierogi z wiśniami Grupa AFAR wprowadza widza w swój własny „teatr życia”, oferując talerz osobistych historii, uczuć i doświadczeń. Zasiadając do tego poczęstunku, publiczność wkracza w przestrzeń kojarzącą się z szarą codziennością i domową rutyną. Między ustawionymi na scenie krzesłami stoją w bezruchu mężczyzna i kobieta, pośrodku siedzi druga kobieta. Ich niewyszukane stroje w odcieniach czerni, bieli i szarości harmonizują ze stonowanym światłem i minimalistyczną scenografią. Nieruchome twarze i utkwione w jeden punkt spojrzenia roztaczają nastrój wyczekiwania i kontemplacji. Trójka postaci wydaje się zatopiona we własnych myślach bądź wspomnieniach. Jednocześnie z głośnika rozbrzmiewa tekst, z początku przywodzący na myśl przepis kulinarny na sporządzenie tytułowego dania. Recytowany opis lepienia pierogów szybko okazuje się jednak metaforą zmiennego, wielowymiarowego smaku egzystencji. Artyści sięgnęli tu po obraz wyłaniający się z tekstu filozofki Jolanty Brach-Czainy Szczeliny istnienia, by w kolejnych scenach spektaklu odtańczyć słodko-kwaśny smak własnych biografii.

Kompozycję spektaklu tworzy seria dość luźno powiązanych ze sobą epizodów, zrelacjonowanych za pomocą wyrazistej ekspresji ciała, gry aktorskiej, rozmaitych technik tanecznych i ruchowych, z towarzyszeniem zróżnicowanej warstwy muzycznej. Każdy z wykonawców odtwarza w nim fragmenty swoich osobistych opowieści, które – poprzez wzajemne interakcje tancerzy – budują wspólnotę doświadczeń.

W tej mozaice następujących po sobie, luźno ułożonych scen z życia dostrzec można pewien walor autentyczności. Życie bywa bowiem pełne momentów zwrotnych i niekoniecznie przebiega zgodnie z przejrzystym schematem. Choreograficzne sekwencje spektaklu eksponują zwłaszcza wzloty i upadki każdego z bohaterów, a także zawiązujące się pomiędzy nimi relacje na tle starć, rywalizacji, konfliktów, naprzemiennego oddalania się od siebie i zbliżania, budowania zażyłości oraz celebrowania przyjemności bycia razem.

W pierwszych scenach spektaklu stopniowo eskaluje wyczuwalne napięcie i pojawiają się przede wszystkim obrazy zmagania: z sobą, z innymi, z przeciwnościami. Wykonawcy zaczynają przemieszczać się po scenie, w narastającym pędzie przestawiając krzesła, siadając na nich i powstając, jakby walczyli o swoje miejsce, pozycję i przewagę w jakiejś grze. Następnie z posępnym wyrazem na twarzy mijają się, wyciągając dłonie w różnych kierunkach, jakby wytykali sobie coś palcami, w atmosferze wzajemnych oskarżeń i przerzucania winy. Gdy jeden z bohaterów w którymś momencie opada z sił i wypada z gry, pozostali zaczynają jednak stawiać go na nogi i służyć mu wsparciem. Chwile kryzysu prowadzą więc ostatecznie do zacieśniania więzi międzyludzkich, przekierowania uwagi na drugiego człowieka, a w finale nawet do wspólnej afirmacji życia.

Do ukazania tych doświadczeń wykorzystano, między innymi, elementy tańca współczesnego, improwizacji kontaktowej, Ruchu Autentycznego, tanga argentyńskiego i innych tańców latynoamerykańskich. Niektóre układy taneczne zostały oparte na charakterystycznych dla danej techniki tańca krokach i ruchach, podczas gdy inne partie przypominały bardziej indywidualną, spontaniczną ekspresję. Równie eklektyczna muzyka korespondowała z poszczególnymi sekwencjami tańca. Oprawę muzyczną stanowiła autorska kompilacja, na którą złożyły się utwory Cezarego Duchnowskiego, Sławomira Kupczaka i wrocławskiego duetu ElettroVoce, latin jazz w wykonaniu Paquito D’ Rivery oraz kompozycja Tequila zespołu The Champs. Rozbudowana, naturalistyczna mimika i gestykulacja wykonawców, przy dość oszczędnej charakteryzacji i scenografii, sprawiły, że uwaga widza koncentrowała się przede wszystkim na emocjonalnym wymiarze spektaklu. Szczerość, dojrzałość i głębia przekazu wydaje się wiodącym walorem Pierogów z wiśniami, który rekompensuje techniczne niedociągnięcia w warstwie choreograficznej, właściwie nieuniknione w przypadku braku wieloletniego, profesjonalnego treningu tanecznego.

Członkowie zespołu AFAR to trio zaprzyjaźnionych amatorów tańca z Wrocławia, którzy w stosunkowo późnym wieku zaczęli tańczyć i występować na scenie. Czerpiąc natomiast z bogactwa swoich życiowych doświadczeń, postawili sobie za cel dzielenie się nimi z publicznością i tworzenie sztuki, w której odbiorcy mogliby dostrzec odbicie swoich własnych przeżyć i historii. Towarzysząca temu pasja i radość ze wspólnego tworzenia i tańczenia szczególnie widoczna jest w końcowych scenach przedstawienia.

Metaforyczny obraz pierogów z wiśniami nieść ma również przesłanie-przypomnienie o tym, by w pędzie codzienności nie zatracić zdolności dostrzegania tego, co nas otacza – w szczególności zaś drugiego człowieka. Jednocześnie artyści zachęcają odbiorców do korzystania z okazji, które mogą wlać słodycz w ich życie.

 

Koncepcja, choreografia, reżyseria oraz kreacja postaci: Grupa AFAR: Małgorzata Czaban, Magdalena Sztylińska, Krzysztof Sztyliński

Światło: Roman Woźniak

Muzyka: Kolaż muzyczny

 

Organizatorzy projektu CST: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Partner projektu CST: Mazowiecki Instytut Kultury

Zrealizowano w ramach Programu Animacji CST.

Zdjęcie w tle: Agata Dudzin

 

Katarzyna Skiba – absolwentka kulturoznawstwa i filologii indyjskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Badaczka południowoazjatyckich sztuk performatywnych. Jej zainteresowania naukowe skupiają się na zagadnieniach orientalizmu, transkulturowości, tożsamości narodowej i diasporycznej w tańcu (doktorat poświęcony tematyce transformacji tradycji klasycznego tańca indyjskiego kathak w kontekście przemian socjokulturowych). Współpracuje z Katedrą Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ. Zajmuje się tłumaczeniami.

————————–

Kuratorką programu krytyki tańca CST w roku 2019 i redaktorką tekstów jest Julia Hoczyk – teatrolożka, krytyczka i teoretyczka tańca, redaktorka. Od  2011 roku jest redaktorką portalu taniecPOLSKA.pl, prowadzonego przez Instytut Muzyki i Tańca, poświęconego informacji, promocji, dokumentacji tańca artystycznego w Polsce, a także wspierającego dyskurs krytyczny na temat tej dziedziny sztuki.

————

Organizatorzy projektu CST:

Fundacja Artystyczna PERFORM

Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu CST: Mazowiecki Instytut Kultury

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Grab Art Foundation / h.art company, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rezonanse Kultury, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Fundacja UM FOUNDATION, Fundacja Wspierania Kultury Strefa ArtsInn, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa, ZASP-Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji, Sekcja Tańca i Baletu, oraz niezależni artyści: Liwia Bargieł, Tomasz Bazan, Anna Godowska i Sławek Krawczyński, Wojciech Grudziński, Mikołaj Mikołajczyk, Ilona Trybuła.

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, RDC, e-teatr, miesięcznik TEATR, Teatr dla Wszystkich, TANIEC, Warsawholic, Notes na 6 tygodni, Going.

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba: Mazowiecki Instytut Kultury

ul. Elektoralna 12

00-139 Warszawa

Dokładny program i szczegółowe informacje na stronach:

www.centrumsztukitanca.eu

https://www.mik.waw.pl/

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.