RECENZJA SPEKTAKLU „POMPA FUNEBRIS” / LUIZA NOWAK

24/05/19 / Krytyka, RECENZJE CST

Luiza Nowak

Gdy jedyne co zostaje, to taniec

 

Wyobcowanie, samotność, zatracenie się w tańcu, próba zapomnienia, szaleństwo, śmierć, przemijanie, codzienność, bierność, smutek. W spektaklu Pompa funebris znajdziemy wiele trudnych stanów i emocji. Odniesień jest w nim mnóstwo. Podczas przedstawienia jesteśmy świadkami zarówno walki z samotnością, jak i próby zapomnienia, pogrążania się w nihilizmie. Tym samym widz otrzymuje od twórców emocjonalną łamigłówkę, którą każdy może odczytać na swój własny sposób. Wszystko zaś łączy się w konwencji tytułowych pompa funebris, czyli sarmackich obrzędów pogrzebowych.

Gdy widzowie zajmują miejsca na widowni, akcja spektaklu już trwa. Na scenie widzimy dwóch tancerzy (Dawid Żakowski i Borys Jaźnicki), siedzących na krzesłach.  Między nimi znajduje się jedynie pralka. Jeden ubrany jest na biało, drugi zaś na czarno. Akcja rozwija się powoli. Postaci w skupieniu wykonują powolne, leniwe czynności. Zmieniają pozycję na krzesłach, zasypiają, a nawet osuwają się na podłogę. W tle słyszymy gwar i hałas zatłoczonej miejskiej ulicy. Scena skąpana jest w zimnym jasnym świetle. Po chwili do bohaterów dołączają dwie kolejne postacie – kobiety (Vera Popova i Magdalena Fibi Dębicka). Jednocześnie zmienia się muzyka, jej rytm wyznacza teraz dźwięk zdartej winylowej płyty oraz brzmienie saksofonu. Z grupy wyłaniają się kobieta i mężczyzna, nie są jednak razem. Mężczyzna i kobieta. Każde z nich daje się ponieść swingowej melodii, ale bohaterowie nie spotykają się na parkiecie we wspólnym tańcu. Podobna scena rozgrywa się z udziałem innej pary. Kobieta, ubrana w wysokie szpilki i body, tańczy przy pralce. Jej ruchy są rytmiczne, zdaje się uwodzić mężczyznę siedzącego obok. On jednak pozostaje obojętny. Brak interakcji między postaciami przewija się zresztą przez cały spektakl. Nawet, gdy do niej okazjonalnie dochodzi, staje się jedynie przejawem agresji, męskiej dominacji, a nawet przemocy.

W spektaklu wyraźne jest wyobcowanie jednostki. Każdy z bohaterów zdaje się funkcjonować w innej rzeczywistości. Choć spotykają się we wspólnej przestrzeni, która przypomina poczekalnię, żyją w swoim własnym świecie. Sceny, w których skupiają się tylko na sobie i swoim istnieniu, pojawiają się w przedstawieniu kilka razy. Wydaje się, że postacie na coś czekają. Czy zacząć działać? A może jednak chciałyby z tego zrezygnować i pozostać biernymi? Czy mają tyle wewnętrznej siły, aby przezwyciężyć ogarniającą ich niemoc? Dostrzec w nich można rodzaj mentalnej blokady i nawet sceny tańca, w których bohaterowie pozornie zatracają się, nie zmieniają tego wrażenia. Ich taniec pełen pasji i tłumionych emocji przypomina jedynie krótkotrwałe, karnawałowe szaleństwo. To właśnie wtedy bohaterowie dają sobie odrobinę wytchnienia. Ubrani w brokatowe kostiumy tańczą w rytm elektronicznej muzyki, co stanowi swego po rodzaju psychiczną odskocznię, przerwanie nihilistycznej codzienności.

Zgodnie z zapowiedzią twórców, Pompa funebris to „swoiste danse macabre”. W spektaklu znajdziemy więc wiele odniesień do kulturowych motywów przemijania. Najbardziej dosłownie oddaje to taniec z wykorzystaniem wieńców pogrzebowych, ale aluzji pojawia się znacznie więcej. Ciekawymi elementami są także flagi w różnych kolorach – czarnym, czerwonym i białym, które wnoszone są przez bohaterów na zakończenie szczególnie angażujących ich emocjonalnie scen. Biel, symbolizująca akt kapitulacji, w ostatnich scenach sygnalizuje , że nie wygra się ze śmiercią i jedyne, co pozostaje, to pogodzenie się z nią i poddanie. Szczególnie przejmującym momentem jest ostatnia scena, w której bohaterowie schodzą ze sceny, pozostawiając w pustej przestrzeni wirującą pralkę, niemal hipnotyzującą widzów swoim ruchem. Ludzie umierają. Ich egzystencja się kończy. Życie zaś toczy się dalej, tak jakby nic się nie wydarzyło, a ich los nie miał większego wpływu na świat.

 

Stowarzyszenie Sztuka Nowa

Pompa funebris

Reżyseria, dramaturgia: Kasia Pol, Dawid Żakowski

Wykonanie: Dawid Żakowski, Borys Jaźnicki, Vera Popova, Magdalena Fibi Dębicka

Scenografia, kostiumy: Kasia Pol

Muzyka: Zoi Michailova, Piotr Baranowski

Projekt reżyserii świateł: Katarzyna Łuszczyk

Reżyseria świateł: Jędrzej Jęcikowski

Asystent reżysera: Maksymilian Jenkins Markarianc

 

Zdjęcia: Marta Ankiersztejn

 

Luiza Nowak – absolwentka prawa na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Była stałą współpracowniczką Lubelskiej Gazety Teatralnej „Proscenium” wydawanej przez Warsztaty Kultury w Lublinie. Obecnie współpracuje z magazynem „Kultura Enter” oraz portalem taniecPOLSKA.pl. Interesuje się teatrem tańca i teatrem dramatycznym. Na co dzień pracuje jako redaktorka w Grupie Onet.pl.

 

————————–

Kuratorką programu krytyki tańca CST w roku 2019 i redaktorką tekstów jest Julia Hoczyk – teatrolożka, krytyczka i teoretyczka tańca, redaktorka. Od  2011 roku jest redaktorką portalu taniecPOLSKA.pl, prowadzonego przez Instytut Muzyki i Tańca, poświęconego informacji, promocji, dokumentacji tańca artystycznego w Polsce, a także wspierającego dyskurs krytyczny na temat tej dziedziny sztuki.

 

—–

Organizatorzy projektu CST: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu: Mazowiecki Instytut Kultury

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Grab Art Foundation / h.art company, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rezonanse Kultury, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Fundacja UM FOUNDATION, Fundacja Wspierania Kultury Strefa ArtsInn, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa, ZASP-Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji, Sekcja Tańca i Baletu, oraz niezależni artyści: Anna Godowska i Sławek Krawczyński, Wojciech Grudziński, Ilona Trybuła.

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, RDC, e-teatr, miesięcznik TEATR, Teatr dla Wszystkich, Teatralia.com.pl, TANIEC, Warsawholic, Notes na 6 tygodni, Going.

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba: Mazowiecki Instytut Kultury

ul. Elektoralna 12

00-139 Warszawa

Dokładny program i szczegółowe informacje na stronach:

www.centrumsztukitanca.eu

https://www.mik.waw.pl/

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.