RECENZJA SPEKTAKLU „SHOWREEL” / BARBARA TUSZYŃSKA

29/05/19 / Krytyka, Laboratoria, RECENZJE CST

Barbara Tuszyńska

Razem?

 

Coraz wyraźniej słychać kroki. Kobieta, ubrana w czarną sukienkę z koronką i buty na obcasie, wchodzi na środek sceny. Z góry oświetla ją snop ciepłego światła, które po chwili gaśnie.

Podczas jednego z majowych wieczorów tanecznych w Centrum Sztuki Tańca zaprezentowany został spektakl Showreel w choreografii Urszuli Bernat-Jałochy. Duet choreografki z tancerzem Marcinem Motylem porusza temat relacji damsko-męskich – zmian, które w nich współcześnie zachodzą oraz ich skutków obserwowanych w społeczeństwie.

Początek spektaklu wyznacza opowieść o kobiecie samodzielnej i niezależnej. Tancerka leży na deskach sceny z nogami wyciągniętymi w górę. Jej ruchy są na przemian spokojniejsze i bardziej dynamiczne. Ciężar swojego ciała, z początku silnie osadzonego w podłożu, stopniowo przenosi coraz bardziej ku górze. O utrzymanie pozycji pionowej jednak trudno – stojąc w wysokich butach, tancerka chwieje się, raz po raz poprawiając postawę.

Spektakl zbudowany jest dualistycznie, w oparciu o takie opozycje, jak: mężczyzna – kobieta, zależność – niezależność, spokój – dynamika, góra – dół. Urszula Bernat-Janocha ukazuje wzloty i upadki zarówno każdego z partnerów z osobna, jak i pary będącej we wzajemnej relacji. Kobieta na na zmianą zdejmuje i ponownie zakłada ograniczające ją momentami atrybuty kobiecości – obcisłą sukienkę i buty na wysokim obcasie. Elektroniczna muzyka przybiera na sile. Tancerka desperacko maluje usta szminką, jakby sama siebie chciała przekonać, że przyjęcie uznanych społecznie norm może ją uszczęśliwić. Część solowa, wykonywana przez Bernat-Jałochę, kończy się jednak upadkiem.

Na scenę wchodzi mężczyzna. Spokojniejsze elektroniczne dźwięki, słyszane już we wstępie, pojawiają się ponownie. Historia, która teraz obserwujemy, jest najwyraźniej obrazem trudnej miłości – partnerzy poruszają się bez energii, są zmęczeni i bezsilni, a ich wzrok utkwiony gdzieś w oddali. Ostoją tej relacji zdaje się jednak kobieta, która dźwiga mężczyznę na plecach. On obejmuje jej szyję w dziecinnym geście, tuląc się do niej jak do matki. Mocno oplata ciało partnerki swoimi nogami. Widzimy jego kolejne upadki i oczekiwanie pomocy w geście chwytania tancerki za rękę. Wystawiając się wzajemnie na próbę, para przeciąga między sobą niewidzialną linę. Mężczyzna chce zatrzymać kobietę, lecz ta wypada z jego objęć. Przytrzymuje ją więc całym ciężarem ciała, wchodząc jej na plecy.

Partnerzy w relacji są dla siebie swego rodzaju lustrem. Tę analogię ukazują poprzez odpowiadanie płynnym, falującym ruchem na ruch partnera. Partie synchroniczne wydają się spokojniejsze, bardziej zrównoważone niż te, które mają na celu ukazanie przewagi jednej ze stron. Pomiędzy dwojgiem tancerzy obserwujemy naprzemienne przyciąganie i odpychanie. Ich ciała, kołyszące się z jednej strony na drugą,  przypominają emocjonalne wahadło i symbolizują huśtawkę nastrojów. Odchodzą, lecz motywowani tęsknotą, ponownie wracają. Nadchodzi jednak także moment emocjonalnej przewagi mężczyzny –  tym razem to on opuszcza kobietę, pozostawiając ją leżącą na podłodze.

Całemu spektaklowi towarzyszy muzyka elektroniczna, najpierw minimalistyczna, spokojna i rytmiczna jak bicie serca, z biegiem czasu coraz bardziej agresywna i niepokojąca.Kolejną część rozpoczyna przetaczająca się przez całą długość oświetlonej reflektorem sceny piłka footballowa. Od tej pory, przy dźwiękach muzyki z gatunku electro house możemy obserwować sceniczną relację z męskiej perspektywy. Podczas swojego solo Marcin Motyl zagarnia przestrzeń obszernymi ruchami, z wykotrzystaniem głowy i torsu, lecz miękkie jak z waty kolana zdradzają strach. Stopniowo tancerz porusza się coraz mniej stabilnie, chwieje się. Podważa tym samym stereotypowy wzorzec męskości polegający na byciu odpornym, silnym i zdecydowanym. Jego obecność rodzi współczucie, sprawia wrażenie samotnego. Z błądzącym gdzieś w oddali wzrokiem, bezcelowo czołga się po scenie

Historia ukazana przez Urszulę Bernat-Jałochę pobudza widza do refleksji na temat partnerstwa i granic wolności w związku. Choreografka sięga do tego, co nieuświadomione, do sfery pragnień, i zadaje odbiorcom pytania o to, czy prawdziwe partnerstwo w związku jest w ogóle możliwe, a także, co oznacza wolność w bliskiej relacji. Wydźwięk poruszanych przez nią  kwestii jest dość przygnębiający. W spektaklu widzimy dwoje ludzi, uwikłanych w niewolę konwenansu i ról społecznych, którzy desperacko starają się odnaleźć w chaotycznie zmieniającej się rzeczywistości. W ten sposób wyraziście ukazują, że przejmowanie odpowiedzialności za partnera sprawia, że niezmiernie brakuje nam wzajemnego oparcia. Wewnętrzna siła nie wyklucza posiadania ludzkich słabości. Nie starajmy się żyć za innych. Pozwólmy sobie popełniać błędy.

 

 

Choreografia i reżyseria: Urszula Bernat-Jałocha

Wykonanie: Urszula Bernat-Jałocha, Marcin Motyl

Muzyka: Ben Frost O God Protect Me, Through the Roof of Your Mouth, Carnage & Borgore Incredible, The Haxan Cloak Excavation

Spektakl powstał w ramach stypendium twórczegoMiniastra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2018.

 

Zdjęcia: Marta Ankiersztejn

 

Barbara Tuszyńska – ukończyła etnologię i antropologię kulturową oraz dziennikarstwo na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.  Interesuje się przede wszystkim zagadnieniem międzykulturowości, współczesnymi kontekstami tańców tradycyjnych oraz pozatanecznymi formami ruchu, takimi jak joga. Współpracuje z Centrum Sztuki Tańca i Międzynarodowym Festiwalem Teatrów Tańca Zawirowania, miała okazję pracować przy Festiwalu Malta. Na co dzień koordynuje w Narodowym Centrum Kultury program dotacyjny „EtnoPolska” na zadania w obszarze kultury.

 

————————–

Kuratorką programu krytyki tańca CST w roku 2019 i redaktorką tekstów jest Julia Hoczyk – teatrolożka, krytyczka i teoretyczka tańca, redaktorka. Od  2011 roku jest redaktorką portalu taniecPOLSKA.pl, prowadzonego przez Instytut Muzyki i Tańca, poświęconego informacji, promocji, dokumentacji tańca artystycznego w Polsce, a także wspierającego dyskurs krytyczny na temat tej dziedziny sztuki.

—–

Organizatorzy projektu CST: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu: Mazowiecki Instytut Kultury

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Grab Art Foundation / h.art company, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rezonanse Kultury, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Fundacja UM FOUNDATION, Fundacja Wspierania Kultury Strefa ArtsInn, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa, ZASP-Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji, Sekcja Tańca i Baletu, oraz niezależni artyści: Liwia Bargieł, Anna Godowska i Sławek Krawczyński, Wojciech Grudziński, Ilona Trybuła.

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, RDC, e-teatr, miesięcznik TEATR, Teatr dla Wszystkich, Teatralia.com.pl, TANIEC, Warsawholic, Notes na 6 tygodni, Going.

Projekt współfinansuje m.st. Warszawa

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba: Mazowiecki Instytut Kultury

ul. Elektoralna 12

00-139 Warszawa

Dokładny program i szczegółowe informacje na stronach:

www.centrumsztukitanca.eu

https://www.mik.waw.pl/

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.