Recenzja wernisażu WYSTAWY FOTOGRAFII: „BASIU, ZATAŃCZYMY…” / Anna Włodarczyk

31/10/18 / Krytyka, Wystawy

Anna Włodarczyk / Basiu, zatańczymy – uchwycić ulotność

 

30 października 2018 roku w budynku Domu Kultury Kadr przy ulicy Gintrowskiego 32 w Warszawie odbyło się otwarcie wernisażu wystawy fotograficznej pt. „Basiu, zatańczymy…”, ukazującej dwie ikony polskiego baletu okresu powojennego: Barbarę Bittnerównę oraz Witolda Grucę. Wystawa została zorganizowana z okazji 100. rocznicy powstania ZASP-u – Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji (dawniej: Związku Artystów Scen Polskich) przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie we współpracy z ZASP-em, Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego, Polskim Baletem Narodowym oraz Fotografią UW.

 

Cały wieczór, od samego początku, miał nostalgiczny charakter. Wspomnienia tych, którzy znali się oraz współpracowali z Bittnerówną i Grucą, mieszały się ze wspomnieniami uczestników wystawy, którzy mieli ogromne szczęście oglądać występy wyjątkowej pary w czasach jej świetności. Przeplecione one zostały westchnieniami tych, którzy nie mieli takiej możliwości, ponieważ urodzili się w późniejszej epoce, ale pozostali pod wrażeniem kunsztu techniki i formy wyrazu tancerzy. Co więcej, sam charakter fotografii wykonanych przez mistrzów ubiegłego wieku (Stefana Arczyńskiego, Tadeusza Kubiaka, Irenę Jarosińską, Edwarda Hartwiga), lekko zamglonych, romantycznych, został pięknie podkreślony poprzez czarno-białe materiały filmowe oraz grę przygaszonego światła i półmroku w głównej sali otwarcia wernisażu.

 

Kilka minut po godzinie 19.00 goście zgromadzeni na 3. piętrze, w sali konferencyjnej DKK, zostali powitani przez dyrektorki CST. Następnie przedstawiciele ZASP-u otworzyli wernisaż w ramach uczczenia okrągłej rocznicy powstania swojego Stowarzyszenia. Podziękowania oraz słowa uznania członków ZASP-u zostały skierowane do przedstawicieli każdej z instytucji współorganizujących wydarzenie. Po oficjalnym wstępie kurator wystawy, Piotr Janowczyk, nakreślił zebranym okoliczności jej powstania. Oprócz prezentowanego zbioru ok. 100 archiwalnych fotografii, znajdującego się na korytarzach DKK, do wglądu uczestników oddane zostały unikatowe materiały. Pokazano zarejestrowane przez Telewizję urywki z występu Barbary Bittnerówny oraz Witolda Grucy do utworu Ten, którego kocham G. Gershwina. Wyświetlono film dokumentalny, będący uwiecznieniem przemyśleń tancerzy Polskiego Baletu Narodowego (pierwszej solistki – Marty Fiedler i Dominiki Krysztoforskiej oraz tancerza i choreografa Roberta Bondary) i ich reakcji na materiały drukowane oraz filmowe, dotyczące tytułowych bohaterów wystawy. Udostępniono archiwalną prasę z tamtego okresu. Aby zwiedzający mieli możliwość pełnego zapoznania się, archiwalne numery gazet dostępne były przez cały wieczór otwarcia, zaś film dokumentalny z udziałem współczesnych artystów wyświetlany był w zapętleniu.

W dzisiejszych czasach, gdy dysponujemy coraz to nowszymi technologiami w zakresie fotografii i retuszu, rzeczywistość staje się niejako plastyczna i „łatwa” do przekształcania tak, aby zakomunikować to, co dokładnie chciał wyrazić autor zdjęcia. I nawet gdy sam przedmiot obrazu zatrzymanego w kadrze jest nieciekawy, można go bardzo łatwo uatrakcyjnić. Natomiast gdy patrzy się na fotografie z ubiegłego wieku, widać wielki kunszt autorów zdjęć Bittnerówny i Grucy, którzy chcieli jak najdokładniej oddać piękno tancerzy oraz unikatowość ich tańca. Dzięki temu nawet na fotografiach tancerze wyglądają tak, jakby nadal byli w ruchu, a wokół nich roztaczała się niesamowita aura. Jest to niezwykle wyraźne np. na zdjęciach Edwarda Hartwiga (ulubieńca tancerki), który uwiecznił Bittnerównę w jednej z jej najwybitniejszych ról, Julii w balecie Romeo i Julia z 1954 r., w choreografii Jerzego Gogóła. Nachodzi tutaj refleksja, że tak jak dla podań i baśni ludowych potrzebni byli pisarze, tak dla tancerzy i aktorów niezbędni są fotografowie i filmowcy. Jak powiedział podczas wywiadu promującego wystawę w radiu RDC (patron medialny wydarzenia) kurator Piotr Janowczyk: „Teatr i taniec to sztuka ulotna. Jeśli nie będzie miał dokumentacji, kiedyś fotograficznej, dzisiaj filmowej, to staje się jak mgła – rozpływa się w powietrzu, trudno do niego wrócić, trudno to odtworzyć (..)”.

 

Dlaczego Bittnerówna i Gruca? –, mógłby zapytać czytelnik. Ponieważ byli oni wybitnymi solistami, ale także duetem tancerzy polskiego baletu. Ponieważ tańcząc w niezwykle popularnych w owym czasie miniaturach baletowych, byli propagatorami baletu w kraju i za granicą. Ponieważ w biografiach tanecznych obojga bardzo mocno przejawiają się wpływy gry aktorskiej. Ponieważ byli wyjątkowi w swojej formie wyrazu. Ponieważ tańcząc w duecie wychodzili poza ramy tańca klasycznego. Ponieważ każde z nich miało swój unikalny styl. Ponieważ potrafili widzów nie tylko wzruszać, ale także rozbawiać. Można by wymieniać jeszcze wiele takich odpowiedzi. Aby zacząć przygodę z niezwykłymi postaciami tancerzy, wystarczy tak jak Bittnerówna, dać się porwać do tańca Grucy, na jego wezwanie: „Basiu, zatańczymy…”.

 

Wystawa fotografii dostępna jest dla widzów bezpłatnie do 31.11.18 r., w godzinach 9:00 – 21:00, na korytarzach obok sali konferencyjnej, na 3. piętrze w Domu Kultury Kadr przy ul. Gintrowskiego 32 w Warszawie.

WYSTAWA FOTOGRAFICZNA – „BASIU, ZATAŃCZYMY…”

Kurator: Piotr Janowczyk
Materiały multimedialne: Paulina Komarowa
Kwerenda archiwaliów: Katarzyna Pruszkiewicz

Organizatorzy: Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / ZASP – Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji / Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego / Dom Kultury Kadr / Fundacja Artystyczna PERFORM / Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’
Partnerzy: Dom Kultury Kadr / Polski Balet Narodowy / Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego / Fotografia UW

BARBARA BITTNERÓWNA / 1924-2018

Urodzona 4.09.1924 r. we Lwowie. Wykształcenie taneczne odebrała u Stanisława Faliszewskiego, Zygmunta Dąbrowskiego oraz Zofii Pflanc-Dróbeckiej. Na scenie zaczęła występować w wieku 11 lat. W trakcie II wojny światowej tańczyła w prywatnych teatrzykach warszawskich. Po wojnie trafiła do czeskiej Pragi, gdzie występowała na tamtejszych estradach. W latach 1946-49 była primabaleriną Opery Poznańskiej, 1949-51 Opery Śląskiej w Bytomiu, 1951-56 Opery Warszawskiej. W latach 1960-63 występowała w Teatrze Małych Form „Arabeska”. W 1965 r. została gwiazdą baletu Operetki Warszawskiej. W wieku 54 lat zakończyła karierę tancerki baletowej. Ostatni występ na scenie odbył się 1978 r. w Operetce Warszawskiej. Partnerami scenicznymi Bittnerówny byli m.in. Bronisław Kropidłowski, Jerzy Kapliński, Stanisław Szymański, Wojciech Wiesiołłowski oraz Witold Gruca. Jako pierwsza polska primabalerina odtańczyła rolę Julii w balecie „Romeo i Julia” Sergieja Prokofiewa w choreografii Jerzego Gogóła. Laureatka I nagrody na Międzynarodowym Konkursie Tańca w Vercelli we Włoszech. W 2004 r. wydała książkę autobiograficzną pt.: Nie tylko o tańcu. Ostatnie lata swojego życia spędziła w Domu Artysty Weterana w podwarszawskim Skolimowie. Żyła 93 lata. Odeszła 5 kwietnia 2018 r.

WITOLD GRUCA / 1927-2009
Urodzony 1927 r. w Krakowie. Solista baletu i choreograf. Nauki tańca pobierał w latach 1941-1948 w Krakowie. W latach 1946-47 był tancerzem i aktorem w Teatrze Ziemi Opolskiej w Opolu, w roku 1948 tancerzem Opery Wrocławskiej, w latach 1949-1951 Opery Poznańskiej, 1952-1956 Opery Warszawskiej. W latach 1956-1961 występował w duecie z Barbarą Bittnerówną. W roku 1961 wrócił do Opery Warszawskiej. W sezonie 1967/68 pełnił funkcję kierownika baletu Teatru Wielkiego w Warszawie. Był choreografem i twórcą wielu baletów w repertuarze Teatru Wielkiego. Realizował tańce i sceny baletowe do wielu przedstawień dramatycznych, operowych i estradowych, programów telewizyjnych i filmów. Laureat I nagrody na Międzynarodowym Konkursie Tańca w Vercelli we Włoszech oraz nagrody Ministra Kultury i Sztuki I stopnia. Zmarł 11 lipca 2009 w Konstancinie-Jeziornej.
————

Kurator wystawy: PIOTR JANOWCZYK
Plastyk i historyk sztuki. Kierownik Pracowni Rejestracji Obrazu UW oraz Ilustracji w WSISiZ. Poprzednio związany z ASP w Warszawie oraz Europejską Akademią Sztuki. Gościnnie prowadzi cykle wykładów z historii kultury wizualnej( w wersji radiowej w TOKFM). Autor ponad 30. wielkoformatowych murali portretowych w Polsce i w Europie m.in. w Galerii Osobowości Kultury Warszawy oraz Galerii Portretów na krakowskim Kazimierzu. W latach 2011-2017 odbywał podróż po Europie realizując projekt “Street Art Summer”. Reżyser krótkich form filmowych i animowanych zgłębiających zagadnienia sekwencyjnego ruchu. Mówca TEDx 2017.

———————————-

Organizatorzy: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu: Dom Kultury Kadr

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Ciało się, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, RDC, e-teatr, miesięcznik TEATR, Teatr dla Wszystkich, Teatralia.com.pl, TANIEC, Warsawholic, Notes na 6 tygodni, Going.

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba 2017-2019: Dom Kultury Kadr
ul. Przemysława Gintrowskiego 32
02-697 Warszawa

 

Dokładny program i szczegółowe informacje na stronach:

www.centrumsztukitanca.eu

http://www.dkkadr.waw.pl/k/repertuar/

 

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

Twitter: https://twitter.com/CSTwWarszawie

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.