RECENZJA ZE SPEKTAKLU „MELT” / ANNA WŁODARCZYK

11/06/18 / Krytyka

Anna Włodarczyk / Ofelia – słowo

Przed pójściem na spektakl Melt Heleny Ganjalyan, wiedząc, że będzie
on dotyczył postaci Ofelii z Shakespeare’owskiego Hamleta, postanowiłam przypomnieć sobie o niej co nieco, przeglądając internet. Tym większe było moje zdziwienie, kiedy artystka, prawie na samym początku spektaklu, rozpoczęła swój monolog.
Nie opierał się on bowiem na zwykłym streszczeniu tego, jak przedstawiano Ofelię w dziele literackim. Została ona opisana według schematu, na który natknęłam się kilka godzin wcześniej, podczas własnych poszukiwań w internecie. Skoro tak rozpoczyna się przedstawienie, to wydawać by się mogło, że nie będzie ono zbyt „głębokie”, tymczasem jest to zupełnie mylne wrażenie.

Helena Ganjalyan w bardzo plastyczny sposób, operując słowem, dźwiękiem
i tańcem, przeprowadziła w spektaklu Melt pogłębioną analizę oraz przedstawiła własną interpretację postaci Ofelii. Ofelia – imię, hasło, znaczenie, nonsens, uwikłanie, choroba, miłość, uległość, szaleństwo, śmierć. Czy wiemy o niej wszystko? Kim była? Czemu często uznaje się. że jedynym znaczącym aktem w jej życiu było popełnienie domniemanego samobójstwa?

Artystka, zastanawiając się nad analizowaną postacią, pozwala jej mówić
to, czego prawdopodobnie Shakespeare nie pozwolił powiedzieć w sztuce.
Wszak w tamtych czasach kobiety od urodzenia przyuczano do bycia posłusznymi najpierw wobec swoich ojców, potem braci, a na koniec mężów. Zatem uwikłanie. Jednak mimo zezwolenia Ofelii przez artystkę na użycie „słów”, powtarzana jest co jakiś czas, jak mantra, kwestia brata Ofelii, Laertesa, z I aktu, sceny III: Strzeż się Ofelio. Pilnuj się. Sugestia, że postać musi uważać, aby nie wyjawić zbyt wiele, jeśli chce być wymowną. Przecież im mniej słów, tym większą mają one moc sprawczą. Nie potrzeba jednakowoż ich nadmiaru, gdyż wcielając się w postać, artystka bardzo zręcznie dopowiada tańcem, użytą muzyką i światłem to, czego nie chce zdradzić.

Cały spektakl grany jest przy przygaszonym, miękkim świetle, padającym jedynie na artystkę, dookreślającym intymność tego, co dzieje się na scenie. Tak samo muzyka Yasuhiro Morinagi, sinusoidalnie wznosząc się i opadając, podkreśla wagę niektórych scen, inne zaś tonuje. Czasem pozostawia widza z niedopowiedzeniem, niejako
w zawieszeniu. Tancerka natomiast, mimo iż przez cały czas trwania spektaklu prowadzi solo – monolog, potrafi budować napięcie poprzez sam ruch swego ciała. Stosuje ona ograniczony zakres bardzo zdecydowanych, dynamicznych ruchów, które poprzez zamkniętą formę dają złudzenie, że ciało zamknięte jest w poszczególnych ujęciach, niczym obrazach. Szczególnie poruszające są ruchy jej rąk na początku spektaklu – pełne dynamizmu, naprzemiennych wymachów, jakby zaprzeczających sobie nawzajem. Mogłyby one niemal wskazywać na to, że Ofelia będzie się starała przekraczać granice swojego poznania, wychodzić poza własną strefę komfortu. Podczas gdy ręce pozostają pełne „życia” oraz ekspresji, twarz Heleny Ganjalyan przez większość spektaklu jest niewzruszona, zastygnięta niczym maska z jednym tylko wyrazem – jakiejś niemej skargi, oskarżenia o niezrozumienie, brak chęci poznania ze strony widzów.

Rozpoczęcie oraz zakończenie Melt, stanowią według mnie pewnego rodzaju ramy, zamykające przedstawienie w całość. Bohaterka spektaklu, Ofelia, ukazana zostaje w tych dwóch momentach przez artystkę niczym zjawa, topielica z dawnych ludowych baśni polskich. Opowiadając swoją historię, pragnie ona wejść z odbiorcą
w bezpośrednią interakcję, wyjaśnić, poddać w wątpliwość to, co wydaje się
raz opowiedziane. Pytanie tylko, czy jako widz, pójdziemy „na skróty”, pozostając
przy tym, co wiadome ze znanych opracowań, czy też zechcemy dojrzeć to, co ukryte za pozornym milczeniem?

 

Melt

Koncepcja, reżyseria, wykonanie: Helena Ganjalyan
Muzyka: Yasuhiro Morinaga
Premiera: 20. Festiwal Szekspirowski w Gdańsku

Spektakl prezentowany 28.05.2018 w ramach programu Centrum Sztuki Tańca w Warszawie 2017-2019 w Domu Kultury Kadr (sala Marzyciel).

Organizatorzy: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers
Projekt współfinansuje m. st. Warszawa

Zdjęcie w tle: Marta Ankiersztejn

———————————-

Organizatorzy: Fundacja Artystyczna PERFORM, Fundacja Rozwoju Teatru ‘NOWA FALA’ / HOTELOKO movement makers

Partner projektu: Dom Kultury Kadr

Współpraca: Centrum w Ruchu, Fundacja Burdąg, Fundacja B’cause, Fundacja Ciało/Umysł, Fundacja Ciało się, Fundacja Movementum/Warsaw Dance Department, Fundacja „Myśl w Ciele” / Warszawska Pracownia Kinetograficzna, Fundacja Rozwoju Tańca „Eferte” / Mufmi Teatr Tańca, Fundacja Scena Współczesna / Teatr Tańca Zawirowania, Fundacja Sztuka i Współczesność, Fundacja Sztuki Tańca, Fundacja Tradycji i Transformacji Sztuki / Teatr Tańca NTF, Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”/ Teatr Limen Butoh, Stowarzyszenie i Kolektyw Artystyczny Format ZERO, Stowarzyszenie Ja Ja Ja Ne Ne Ne / TukaWach, Stowarzyszenie Strefa Otwarta / Warszawski Teatr Tańca, Stowarzyszenie Sztuka Nowa

Patronat medialny: portal taniecPOLSKA.pl, TVP Kultura, e-teatr, teatr dla was.pl, miesięcznik TEATR, RDC, Warsawholic, Going., TANIEC

Partnerzy projektu Insta Show: Prom Kultury Saska Kępa / Teatr Baza

Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Siedziba 2017-2019: Dom Kultury Kadr
ul. Przemysława Gintrowskiego 32
02-697 Warszawa

Facebook: www.facebook.com/cstwarszawa

Instagram: https://www.instagram.com/centrumsztukitancacst/

Twitter: https://twitter.com/CSTwWarszawie

— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —

Prawa autorskie

Klauzula zgody na wykorzystanie wizerunku uczestnika imprezy organizowanej przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie

Każdy uczestnik biorący udział w imprezach organizowanych przez Centrum Sztuki Tańca w Warszawie / CST wyraża zgodę na rozpowszechnianie, w celach promocji CST, swojego wizerunku w filmach i zdjęciach zrealizowanych podczas wydarzeń, w których dobrowolnie uczestniczył zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. nr 90,poz. 631,z późniejszymi zmianami). W przypadku braku takiej zgody uczestnik imprezy organizowanej przez CST informuję organizatora przed rozpoczęciem imprezy, w której dobrowolnie uczestniczy.